Trong xu hướng ứng dụng các lí thuyết ngôn ngữ học vào hoạt động phân tích diễn ngôn, bài viết hướng đến mục tiêu vận dụng mô hình giao tiếp của Roman Jacovson để phân tích về vai trò của hoàn cảnh văn hoá, lịch sử, xã hội đối với các tín hiệu ngôn ngữ, tín hiệu thẩm mĩ trong quá trình tiếp cận văn bản nghệ thuật. Về phương diện ngữ dụng, hành vi tạo ngôn và hành vi thụ ngôn bao giờ cũng diễn ra thao tác quy chiếu giữa bối cảnh giao tiếp với các yếu tố ngôn ngữ và với nội dung của phát ngôn. Quá trình tiếp cận văn bản nghệ thuật cũng không nằm ngoài quy luật này. Trên cơ sở mô hình giao tiếp được R. Jacovson đề xuất, tác giả bài viết đã xây dựng một quan niệm về việc quy chiếu hoàn cảnh văn hoá, lịch sử, xã hội trong quá trình tiếp nhận văn bản nghệ thuật. Cụ thể hoá quan niệm đó, trong bài viết, người viết đã phân tích khả năng quy chiếu hoàn cảnh văn hoá, lịch sử, xã hội đối với các yếu tố tín hiệu ngôn ngữ, các tín hiệu thẩm mĩ, các nhan đề, các ngữ liệu văn học và đối với hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm. Ở mỗi mục như vậy, thông qua các ví dụ cụ thể, người viết đã đề xuất cách nhận diện về các giác độ quy chiếu này.