Truyện thơ Nôm của người Việt và người Tày đã được giới nghiên cứu quan tâm từ khá lâu, đạt được những thành tựu nhất định. Đây là những hiện tượng văn chương đặc biệt, mang nhiều ý nghĩa văn hóa, văn học, tâm lí - những dấu chỉ trong quá trình phát triển tộc người nói chung cũng như trong tiến trình phát triển của lịch sử văn học hai dân tộc (xét về mặt tộc người) nói riêng. Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào hai khuynh hướng chủ yếu: 1/ Chỉ quan tâm chủ yếu tới truyện thơ Nôm người Việt hoặc truyện Nôm người Tày, nghĩa là chưa nghiên cứu đối sánh giữa hai đối tượng của hai nền văn học độc lập; hoặc, 2/ Nghiên cứu theo bình diện thi pháp, loại hình học, xã hội học Marxism,... Nếu mở rộng trong bối cảnh văn hóa tổng thể, truyện thơ Nôm hai tộc người này còn nhiều khả năng khác. Trong bài viết này, chúng tôi lấy đối sánh làm thao tác, áp dụng lí thuyết tâm lí văn hóa tộc người nhằm hướng đến giới thiệu một số khía cạnh quan trọng của mà theo chúng tôi là những hướng khả thi trong tương lai như: các dấu vết tâm thức bản địa và ảnh hưởng khu vực; các biểu hiện của tự vệ văn hóa trong quá trình giao lưu,... Qua đó, góp phần hiểu đôi nét về tâm lí Tày, Việt qua tư liệu ngữ văn thành văn - những đối tượng nổi bật của giao lưu văn hóa vùng và khu vực ở Việt Nam.