Bài viết đặt vấn đề nhận diện truyền thuyết hậu chiến như một nhánh tự sự đặc thù của truyền thuyết đương đại Việt Nam. Xuất phát từ thực tế nhiều truyện kể về linh hồn người chết, báo mộng, hài cốt thất lạc, sự linh ứng, không gian thiêng và các thực hành tưởng niệm sau chiến tranh vẫn thường được nhìn như lời đồn hay chuyện ma, bài viết tiếp cận những tự sự này từ góc nhìn Folklore đương đại. Trên cơ sở hệ thống 48 truyền thuyết hậu chiến được sưu tầm tại thành phố Đà Nẵng hiện nay, trong mối liên hệ với vùng ký ức Quảng Nam - Đà Nẵng trước đây, bằng sự kết hợp giữa điền dã trực tiếp và điền dã ảo, bài viết không xác minh tính “có thật” của các yếu tố siêu nhiên, mà phân tích chúng như tư liệu tự sự, niềm tin và ký ức cộng đồng. Bằng việc nhìn lại các nghiên cứu về truyền thuyết, truyền thuyết đương đại, trải nghiệm siêu hình và ký ức hậu chiến, kết hợp với thao tác nhận diện thể loại, phân tích motif và diễn giải ý nghĩa văn hóa - xã hội, bài viết bước đầu đề xuất khái niệm truyền thuyết hậu chiến, xác định một số đặc điểm nhận diện và chỉ ra ba nhóm motif tiêu biểu. Đó là motif hồn trở về và giao tiếp với người sống; motif linh ứng/báo ứng và thiêng hóa không gian hậu chiến; motif báo mộng - chỉ dẫn - tìm kiếm/quy tập hài cốt. Qua đó, bài viết góp phần định danh và hệ thống hóa truyền thuyết hậu chiến trên các bình diện khái niệm, đặc điểm và motif, xem đây như một hình thức Folklore đang vận hành trong đời sống Việt Nam đương đại, đồng thời gợi mở khả năng tiếp cận nhánh tự sự này từ lăng kính ký ức tập thể.