Date Log
THƠ VÀ CHÂN LÝ: TỪ CHÂN TRỜI TRIẾT HỌC ĐẾN THỰC HÀNH PHÊ BÌNH
Corresponding Author(s) : Nguyễn Thị Ngọc Diễm
Tạp chí Khoa học Xã hội, Nhân văn và Giáo dục,
T. 16 S. 01 (2026): Tạp chí Khoa học Xã hội Nhân văn và Giáo dục
Tóm tắt
Bài viết khảo sát nền tảng siêu hình học của các phương pháp phê bình thơ, từ tiền đề rằng mỗi cách đọc thơ đều ngầm chứa một lập trường triết học về ngôn ngữ và chân lý. Trên cơ sở đó, ba hệ hình - thơ như lời mặc khải, thơ như biểu đạt của chủ thể, và thơ như biến cố ngôn ngữ - được xác lập như những viễn tượng triết học về mối quan hệ giữa thơ và chân lý. Qua trường hợp thi phẩm “Nhạc” của Bích Khê, bài viết minh họa cách thức ba hệ hình soi sáng cùng một văn bản theo những hướng khác nhau, đồng thời cho thấy giới hạn nội tại của mỗi cách đọc. Từ đó, bài viết gợi mở thêm hướng tiếp cận cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và phê bình thơ ca, đặc biệt trong bối cảnh phê bình văn học Việt Nam đang có xu hướng tiếp cận liên ngành và đối thoại với tư tưởng triết học đương đại.
Từ khóa
Tải về trích dẫn
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)BibTeX
- Abrams M. H. (1971). The Mirror and the Lamp: Romantic theory and the critical tradition. Oxford University Press.
- Aristotle. (2007). Nghệ thuật thy ca. (Lê Đăng Bảng và nhóm dịch giả dịch). Lao động.
- Bích, K. (2015). Tinh huyết. Hội Nhà Văn
- Blanchot, M. (1995). The Writing of the Disaster. (Ann Smock Trans.) New Bison Book Edition.
- Bùi, C. H. (2000). Quá trình sáng tạo thơ ca. Văn Hoá Thông Tin.
- Bùi, G. (1969). Thi ca tư tưởng. Ca dao.
- Coleridge, S. T. (2014). Biographia literaria. Edinburgh University Press. (Original work published 1817)
- Condillac, E. B. (1756). An essay on the origin of human knowledge (T. Nugent, Trans.). J. Nourse.
- Dante, Alighieri. (1979). Thần khúc. (Lê Trí Viễn, Khương Hữu Dụng dịch). Văn Học.
- Derrida, J. (1997). Of Grammatology. (Gayatri Chakravorty Spivak Trans.) The Johns Hopkins University Press.
- Derrida, J. (2005). Sovereignties in Question: The Poetics of Paul Celan. (John D. Caputo, series editor). Fordham University Press.
- Đặng, T. (2009). “Đức tin trong hồn thơ Hàn Mặc Tử” trong Thơ, thi pháp và chân dung (p.147-183). Phụ Nữ.
- Đỗ, L. T. (2012). Thơ như là mỹ học của cái khác. Hội Nhà Văn.
- Gadamer, H.-G. (1995). Interview: Hans-Georg Gadamer: “Without poets there is no philosophy”. Radical Philosophy, (69), 27-35.
- Gadamer, H.-G. (2025). Chân lý và Phương pháp. (Nguyễn Sỹ Nguyên, Đặng Thị Hồng Nhung, Hoàng Phú Phương biên dịch; Bùi Văn Nam Sơn hiệu đính). Tri Thức. (Tác phẩm gốc xuất bản năm 1960)
- Hegel, G.W.F. (1988). Aesthetics: Lectures on Fine Art, Vol. 1, (T.M. Knox, Trans.) Oxford: Clarendon Press.
- Heidegger, Martin. (2021). Poetry, Language, Thought. (Albert Hofstadter, Trans.). Harper Perennial Modern Classics.
- Heidegger, Martin. (2022). Vật, Xây Ở Suy tư, Nguồn gốc của tác phẩm nghệ thuật, Tồn tại và Thời gian (Dẫn nhập). (Bùi Văn Nam Sơn tuyển, dịch và chú giải). Hồng Đức.
- Hoài, T. - Hoài, C. (1967). Thi nhân Việt Nam. Đại học Văn Khoa.
- Huỳnh, P. A. (1968). “Thơ hiện hữu chống lại thơ” trong Văn chương và kinh nghiệm hư vô. (93-129). Hoàng Đông Phương.
- Maritain, J. (1955). Creative Intuition in Art and Poetry. Meridian Books.
- Nguyễn, P. C. (1987). Ngôn ngữ thơ. Đại học và Giáo dục Chuyên nghiệp.
- Nietzsche, F. (1923). The birth of tragedy (W. A. Haussmann, Trans.). Edinburgh Press.
- Novalis. (1997). Philosophical writings. (Margaret Mahony Stoljar, Trans.). State University of New York Press.
- Parmenides. (1869). The fragments of Parmenides (T. Davidson, Trans.). E. P. Gray.
- Plato. (2018). Cộng hoà (Đỗ Khánh Hoan dịch). Thế giới.
- Plato. (2025). Đối thoại Socratic, Euthyphro, Socrates tự biên, Crito, Phaedo. (Nguyễn Văn Khoa dịch, chú giải và dẫn nhập). Tri thức.
- Plotinus. (2018). Enneads (George Boys-Stones, Trans.). Cambridge University Press.
- Pseudo-Dionysius. (1987). Pseudo-Dionysius: the complete works. (Colm Luibheid, Trans. ). Paulist Press.
- Ricœur, P. (2003). The Rule of Metaphor: The Creation of Meaning in Language. (Robert Czerny Trans.). Routledge.
- Schlegel, Friedrich. (1991). Philosophical Fragments (P. Firchow, Trans.). University of Minnesota Press.
- Thụy, K. (2019). Cấu trúc thơ. Đà Nẵng.
- Trần, N. T. (1971). Dư vang nghệ thuật. Hạnh.
- Vico, G. (1948). The new science (T. G. Bergin & M. H. Fisch, Trans.). Cornell University Press.