Bài viết khảo sát văn xuôi Việt Nam từ sau 1975 đến nay trong bối cảnh chuyển dịch hệ hình thể loại, từ mô hình sử thi sang mô hình đời tư - phản tư. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết hệ hình của Thomas S. Kuhn, quan niệm về tính lịch sử thể loại của G. N. Pospelov và tư tưởng “tiểu thuyết hóa” của M. Bakhtin, nghiên cứu tập trung nhận diện những biến đổi mang tính cấu trúc trong đời sống văn xuôi đương đại. Qua khảo sát các phương diện như cái nhìn nghệ thuật, cấu trúc tự sự, điểm nhìn trần thuật và ngôn ngữ thế giới quan, kết quả nghiên cứu cho thấy văn xuôi sau 1975 đã từng bước rời khỏi mô hình tự sự tuyến tính, khép kín và giọng kể mang tính định hướng giá trị để chuyển sang kiểu tự sự phân mảnh, đa thanh và giàu tính đối thoại. Con người trong văn xuôi đương đại không còn hiện lên như chủ thể sử thi đại diện cho cộng đồng, mà được nhìn trong tính cá nhân, bất toàn và khủng hoảng bản thể. Những đổi mới về cấu trúc và diễn ngôn không chỉ phản ánh sự biến đổi của hiện thực xã hội hậu chiến và thời kỳ Đổi mới, mà còn cho thấy quá trình hiện đại hóa mạnh mẽ của văn học Việt Nam đương đại. Qua đó, văn xuôi ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong tiến trình vận động thể loại và góp phần định hình diện mạo hiện đại, hậu hiện đại của văn học Việt Nam từ sau 1975.