LUÂN CANH TRÊN NƯƠNG RẪY, NGHI THỨC CỦA NGƯỜI BRU - VÂN KIỀU TRONG TRUYỆN CỔ

Tóm tắt

Người Bru - Vân Kiều là cư dân vùng núi cao, sống bằng nông nghiệp nương rẫy. Truyện cổ của họ kể về phương thức luân canh của tổ tiên như một nghi thức. Đó là sự thỏa thuận giữa tộc người với thế giới tự nhiên, vì hiện hữu bền vững. Trong tâm thức Bru - Vân Kiều, nương rẫy là hình chiếu của vũ trụ, nó vừa là đơn vị không gian, vừa là đơn vị thời gian. Người Bru - Vân Kiều thực hành nông nghiệp nương rẫy qua bốn khâu: chọn đất, đốt rẫy; chọc lỗ, tra hạt; làm cỏ; thu hoạch. Tương ứng là các nghi thức chọn đất rẫy, chọn ngày đốt rẫy, nghi thức khai rẫy, nghi thức trỉa hạt, nghi thức cầu mưa và các nghi thức về Mẹ lúa. Họ thực hành các nghi thức nông nghiệp sơ khai với ý niệm phồn thực, ở đó, hành vi lễ tiết chưa tách khỏi hoạt động lao động, mà thấm vào quy cách, tư thế, động tác lao động.