Date Log
Nhân học văn hoá PHÁT TRIỂN TỪ BÊN DƯỚI: DI SẢN SỐNG VÀ CHIẾN LƯỢC BẢN SẮC CỦA NGƯỜI TRẺ DÂN TỘC THIỂU SỐ
Corresponding Author(s) : Phan Thuỳ Giang
Tạp chí Khoa học Xã hội, Nhân văn và Giáo dục,
T. 15 S. 2 (2025): Tạp chí Khoa học Xã hội Nhân văn và Giáo dục
Tóm tắt
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, di sản văn hóa của các tộc người thiểu số không còn là thực thể khép kín mà trở thành tiến trình đối thoại liên tục với xã hội rộng lớn. Trong quá trình này, người trẻ dân tộc thiểu số nổi lên như những chủ thể trung tâm, vừa kế thừa, vừa sáng tạo lại bản sắc. Bài viết này vận dụng phương pháp “điền dã” trực tuyến, kết hợp phân tích các kênh truyền thông chính thống và nền tảng số nơi người trẻ hiện diện và kiến tạo bản sắc. Về khung lý thuyết, bài viết tham chiếu khái niệm di sản sống (living heritage) và hướng tiếp cận phát triển từ bên dưới (bottom-up development) nhằm lý giải chiến lược bản sắc của người trẻ dân tộc thiểu số, qua trường hợp R’Cơm Bus như một ví dụ điển hình. Nghiên cứu cho thấy: i) người trẻ không chỉ duy trì thực hành văn hóa truyền thống, họ còn mở rộng biểu đạt trên không gian số; ii) thích ứng trở thành một chiến lược quan trọng; và iii) việc truyền dạy, kết nối cộng đồng được tái khẳng định. Qua đó, tham luận nhấn mạnh khả năng phát triển từ bên dưới, nơi người trẻ dân tộc thiểu số trở thành tác nhân tích cực trong việc tái tạo bản sắc và biến di sản thành nguồn lực cho phát triển bền vững.
Từ khóa
Tải về trích dẫn
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)BibTeX
- Hall, S. (1994). Cultural identity and diaspora. In P. Williams & L. Chrisman (Eds.), Colonial discourse and post-colonial theory (1st ed.). Routledge.
- iSEE. (2018). Khơi nguồn nội lực – Các câu chuyện truyền cảm hứng của những người phụ nữ dân tộc thiểu số Việt Nam. https://static1.squarespace.com/ static/60910dcc1acfae2fdd25c4aa/t/61479c71231df50953a468aa/1632083105682/vn-Seizing-your-potential-VN-compressed.pdf
- iSEE. (2018). Tóm tắt các chương trình/chính sách liên quan tới dân tộc miền núi ở Việt Nam – giai đoạn 1998 đến nay. https://www.isee.org.vn/thuvien/ c8zk30ydi7y5ngxc99maqtpg3817r6-w7xct-l34y5
- Nguyễn Thị Luyện. (2022). Giáo dục dân tộc thiểu số, miền núi ở Việt Nam qua hơn 35 năm đổi mới. Tạp chí Cộng Sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/ web/guest/nghien-cu/-/2018/825497/giao-duc-dan-toc-thieu-so%2C-mien-nui-o-viet-nam-qua-hon-35-nam-doi-moi.aspx
- Nguyễn Thị Song Hà. (2023). Chính sách bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Tạp chí Cộng Sản. https://tapchicongsan.org.vn/ van_hoa_xa_hoi/-/2018/828114/chinh-sach-bao-ton-va-phat-huy-gia-tri-van-hoa-cac-dan-toc-thieu-so-o-viet-nam.aspx
- Nguyễn Thị Thu Thanh. (2021). Chính sách dân tộc của Việt Nam qua 35 năm đổi mới. Tạp chí Cộng Sản. https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_hoi/-/2018/821701/chinh-sach-dan-toc-cua-viet-nam-qua-35-nam-doi-moi.aspx
- Nguyễn Thị Thuận. (2019). Một số kết quả đạt được sau 20 năm thực hiện Chương trình 135 và những vấn đề đặt ra. Tạp chí Cộng Sản. https://tapchicongsan. org.vn/van_hoa_xa_hoi/-/2018/54519/mot-so-ket-qua-dat-duoc-sau-20-nam-thuc-hien-chuong-trinh-135-va-nhung-van-de-dat-ra.aspx
- Phạm Quỳnh Phương. (2025). Di sản học trong bối cảnh toàn cầu: phương pháp và triển vọng ở Việt Nam. Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, 1(1).
- Phùng Đức Tùng & cộng sự. (2012). Tác động của Chương trình 135 giai đoạn II qua lăng kính hai cuộc điều tra đầu kỳ và cuối kỳ. IRC.
- Poulios, I. (2014). The past in the present: A living heritage approach – Meteora, Greece. Ubiquity Press. https://www.jstor.org/stable/j.ctv3s8tpq
- Stohr, W. (1980). Development from below: The bottom-up and periphery-inward development paradigm [Publisher’s PDF, Version of record]. https://doi.org/10.57938/d0df5ff7-3a98-421d-a82e-3513c9c777a8
- Thủ tướng Chính phủ. (1998a). Quyết định số 133/1998/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo giai đoạn 1998–2000.
- Thủ tướng Chính phủ. (1998b). Quyết định số 135/1998/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế - xã hội các xã đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu, vùng xa.
- Thủ tướng Chính phủ. (2004). Quyết định số 134/2004/QĐ-TTg về một số chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn.
- Thủ tướng Chính phủ. (2011). Quyết định số 1270/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam đến năm 2020”.
- Thủ tướng Chính phủ. (2021). Quyết định số 1719/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: 2021-2025.