Tạp chí Khoa học Xã hội, Nhân văn và Giáo dục

THÚC ĐẨY GIAO TIẾP GIỮA THẦY VÀ TRÒ TRONG CÁC HỌC PHẦN KINH DOANH DẠY BẰNG TIẾNG ANH: CÁC PHƯƠNG PHÁP SƯ PHẠM TỪ GÓC NHÌN CỦA GIẢNG VIÊN TẠI MỘT TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM

Trần Ngọc Bảo Châu — 2026-08-10

Việc giảng dạy bằng tiếng Anh (English-medium instruction - EMI) đang phát triển nhanh trong giáo dục đại học Việt Nam, đặc biệt ở các ngành học kinh tế, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề liên quan đến sự tương tác hạn chế trên lớp và mức độ tham gia không đồng đều của sinh viên. Nghiên cứu này tìm hiểu cách các giảng viên EMI ngành kinh doanh thúc đẩy giao tiếp giữa người dạy và người học, cách họ điều chỉnh phương pháp giảng dạy khi gặp rào cản giao tiếp, và các yếu tố ảnh hưởng đến các quyết định sư phạm trên lớp. Áp dụng thiết kế nghiên cứu trường hợp định tính, nghiên cứu sử dụng phỏng vấn bán cấu trúc với tám giảng viên EMI ngành kinh doanh tại một trường đại học ở miền Nam Việt Nam. Kết quả cho thấy các giảng viên lồng ghép hoạt động tương tác vào những bài giảng và tập trung vào nội dung thông qua hệ thống câu hỏi, thảo luận nhóm, hoạt động dựa trên tình huống và các hình thức hỗ trợ đa phương thức. Hoạt động tương tác được sử dụng chủ yếu như một công cụ sư phạm nhằm hỗ trợ sinh viên hiểu bài, và giúp sinh viên giảm bớt áp lực về ngôn ngữ khi sử dụng tiếng Anh. Trên thực tế, hoạt động giảng dạy của giảng viên còn chịu tác động từ áp lực nhà trường, kỳ vọng đánh giá và những căng thẳng gắn với việc dạy bằng tiếng Anh. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của khả năng thích ứng sư phạm và sự đồng cảm trong việc tạo dựng giao tiếp hiệu quả ở các lớp học EMI ngành kinh doanh. Xuất phát từ góc nhìn của giảng viên, nghiên cứu đưa ra những hiểu biết có tính bối cảnh và các hàm ý thực tiễn nhằm thúc đẩy việc áp dụng các phương pháp sư phạm chú trọng tương tác trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam.

MÔ HÌNH TỰ SỰ CHIẾN TRANH TRONG TIỂU THUYẾT VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI

Nguyễn Thị Hải — 2026-08-10

TÓM TẮT

Bài viết tiếp cận tiểu thuyết chiến tranh Việt Nam đương đại từ góc nhìn tự sự học nhằm nhận diện và mô hình hóa sự chuyển dịch của diễn ngôn chiến tranh ở cấp độ cấu trúc trần thuật. Mặc dù các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra sự chuyển dịch từ mô thức sử thi sang các hình thức tự sự hậu chiến mang tính ký ức và phản tư, phần lớn các công trình vẫn tiếp cận hiện tượng này từ bình diện nội dung tư tưởng hoặc các đặc điểm thi pháp riêng lẻ, khiến những biến đổi chưa được hệ thống hóa ở cấp độ cấu trúc. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất “mô hình tự sự chiến tranh” gồm bốn tham số trần thuật: nhân vật, cốt truyện và thời gian trần thuật, không - thời gian trần thuật, ngôn ngữ và giọng điệu. Phương pháp nghiên cứu kết hợp tự sự học, lý thuyết diễn ngôn và nghiên cứu ký ức, thông qua phân tích đối sánh các tiểu thuyết tiêu biểu như Dấu chân người lính, Nỗi buồn chiến tranh và Miền hoang. Kết quả cho thấy sự chuyển dịch của tự sự chiến tranh có thể được nhận diện một cách hệ thống thông qua sự biến đổi đồng thời của các tham số trần thuật, qua đó làm rõ bản chất cấu trúc của sự chuyển đổi từ diễn ngôn sử thi sang diễn ngôn ký ức phản tư. Bài viết khẳng định đóng góp của mình không nằm ở việc bổ sung các nhận định về nội dung chiến tranh, mà ở việc đề xuất một mô hình phân tích có giá trị phương pháp luận, cho phép tổ chức lại các hiện tượng đã được nhận diện rời rạc trong nghiên cứu trước thành một hệ thống có tính khái quát.

KHUNG NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN MĨ THUẬT TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ

Lê Thị Hoài Thương — 2026-08-10

Trong bối cảnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, năng lực của giảng viên Mĩ thuật trở thành yếu tố quyết định chất lượng dạy - học và sự phát triển chuyên môn. Bài viết này đề xuất một khung năng lực cần thiết cho giảng viên Mĩ thuật trong thời đại số, tập trung vào ba mảng chính: năng lực Mĩ thuật; năng lực số và năng lực sư phạm thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số. Nghiên cứu được thực hiện thông qua phân tích tài liệu, khảo sát chuyên gia, và phỏng vấn bán cấu trúc nhằm xác định các yếu tố trọng yếu của từng năng lực. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở lí thuyết và thực tiễn để thiết kế chương trình đào tạo và bồi dưỡng giảng viên Mĩ thuật trong kỷ nguyên số và AI.

TIẾP NHẬN "MAUS – CHUYỆN MỘT KẺ SỐNG SÓT" TỪ ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI TIỂU THUYẾT ĐỒ HỌA (GRAPHIC NOVEL)

Nguyễn Phương Khánh — 2026-08-10

Maus - Chuyện một kẻ sống sót của Art Spiegelman là một trong những tác phẩm graphic novel nổi tiếng và có tiếng vang sâu rộng trong thế kỷ XX, đồng thời là tác phẩm đầu tiên thuộc thể loại này giành giải Pulitzer (1992). Bài viết tiếp cận Maus - Chuyện một kẻ sống sót từ các bình diện tự sự đặc thù của tiểu thuyết đồ họa, xem đây như một hình thức tự sự lai ghép và đa phương thức, nơi hình ảnh, ngôn từ và các chất liệu tư liệu cùng tham gia vào quá trình kiến tạo ý nghĩa. Bài viết triển khai ba bình diện phân tích: (1) tính lai ghép và đa phương thức của tự sự; (2) hệ thống biểu tượng ký hiệu thị giác; và (3) hình ảnh đồ họa và ngữ pháp thị giác. Từ đó, bài viết làm rõ cách Maus - Chuyện một kẻ sống sót biểu đạt ký ức chấn thương Holocaust không chỉ như một nội dung lịch sử, mà như một trải nghiệm đọc được tổ chức bằng những phương tiện đặc thù của graphic novel.

ỨNG DỤNG PODCAST NHẰM PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG NÓI TIẾNG ANH: NGHIÊN CỨU HÀNH ĐỘNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NÔNG THÔN VIỆT NAM

Hồ Thị Thuỳ Nhiên — 2026-08-11

Trong các lớp tiếng Anh ở bậc trung học phổ thông tại Việt Nam, đặc biệt ở khu vực nông thôn có nguồn lực hạn chế, học sinh thường có ít cơ hội thực hành nói tiếng Anh. Điều này làm học sinh thiếu tự tin và động lực thực hành nói. Để giúp giải quyết vấn đề này, nghiên cứu hành động tích hợp hoạt động tạo podcast vào việc dạy học tiếng Anh để hỗ trợ phát triển kỹ năng nói của học sinh. Nghiên cứu được thực hiện với ba mươi lăm học sinh lớp 11 tại một trường THPT ở khu vực nông thôn miền Trung Việt Nam. Học sinh tham gia các hoạt động tạo podcast như viết kịch bản, thu âm podcast, nghe và phản hồi cho bạn học. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi trước và sau dự án, quan sát lớp học, phỏng vấn học sinh và nhật ký phản tư của giáo viên. Kết quả cho thấy các hoạt động tạo podcast mang lại thêm cơ hội thực hành nói thú vị. Học sinh còn cho biết các hoạt động này giúp họ tăng sự tự tin, hứng thú và tự nhận thấy có sự cải thiện kỹ năng nói. Tuy nhiên, học sinh cũng gặp một số khó khăn như hạn chế về thời gian, điều kiện học tập, hợp tác nhóm và hướng dẫn hoạt động. Nghiên cứu cho rằng hoạt động tạo podcast có tiềm năng phát triển kỹ năng nói tiếng Anh trong các môi trường học tiếng Anh như một ngoại ngữ có nguồn lực hạn chế.

VĂN XUÔI VIỆT NAM TỪ 1975 ĐẾN NAY NHÌN TỪ SỰ CHUYỂN DỊCH HỆ HÌNH THỂ LOẠI

Trương Hoàng Vinh — 2026-08-10

Bài viết khảo sát văn xuôi Việt Nam từ sau 1975 đến nay trong bối cảnh chuyển dịch hệ hình thể loại, từ mô hình sử thi sang mô hình đời tư - phản tư. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết hệ hình của Thomas S. Kuhn, quan niệm về tính lịch sử thể loại của G. N. Pospelov và tư tưởng “tiểu thuyết hóa” của M. Bakhtin, nghiên cứu tập trung nhận diện những biến đổi mang tính cấu trúc trong đời sống văn xuôi đương đại. Qua khảo sát các phương diện như cái nhìn nghệ thuật, cấu trúc tự sự, điểm nhìn trần thuật và ngôn ngữ thế giới quan, kết quả nghiên cứu cho thấy văn xuôi sau 1975 đã từng bước rời khỏi mô hình tự sự tuyến tính, khép kín và giọng kể mang tính định hướng giá trị để chuyển sang kiểu tự sự phân mảnh, đa thanh và giàu tính đối thoại. Con người trong văn xuôi đương đại không còn hiện lên như chủ thể sử thi đại diện cho cộng đồng, mà được nhìn trong tính cá nhân, bất toàn và khủng hoảng bản thể. Những đổi mới về cấu trúc và diễn ngôn không chỉ phản ánh sự biến đổi của hiện thực xã hội hậu chiến và thời kỳ Đổi mới, mà còn cho thấy quá trình hiện đại hóa mạnh mẽ của văn học Việt Nam đương đại. Qua đó, văn xuôi ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong tiến trình vận động thể loại và góp phần định hình diện mạo hiện đại, hậu hiện đại của văn học Việt Nam từ sau 1975.

NHỮNG TRUYỀN THUYẾT VỆ TINH VỀ MẸ THIÊN Y A NA TRONG TRUYỆN KỂ DÂN GIAN KHÁNH HÒA

Trần Thị Kim Thu — 2026-08-10

Bài viết khảo sát hệ thống truyền thuyết về Thiên Y A Na ở Khánh Hòa, tập trung phân tích một số đặc trưng nổi bật nhóm truyền thuyết vệ tinh trong quan hệ với truyền thuyết trung tâm. Trên cơ sở tiếp cận hệ thống và phân tích thi pháp truyện kể dân gian, bài viết chỉ ra rằng các truyền thuyết vệ tinh không chỉ là phần bổ sung cho truyền thuyết trung tâm mà còn là chuỗi truyện kể quan trọng góp phần kiến tạo không gian thiêng, địa phương hóa hình tượng thần linh và duy trì ký ức văn hóa cộng đồng. Qua đó, hệ thống truyền thuyết về Thiên Y A Na được nhìn nhận như một cấu trúc tự sự mở, phản ánh sự tương tác giữa truyện kể dân gian và thực hành tín ngưỡng ở Khánh Hòa.

ĐÓNG GÓP CỦA NGUYỄN HIẾN LÊ TRONG VIỆC TIẾP NHẬN VÀ PHỔ BIẾN TƯ TƯỞNG VĂN HÓA, VĂN NGHỆ TRUNG QUỐC Ở VIỆT NAM

Nguyễn Trọng Bình — 2026-08-10

Bài viết tập trung làm rõ những đóng góp của Nguyễn Hiến Lê trong việc tiếp nhận và phổ biến tư tưởng văn hóa, văn nghệ Trung Quốc đến độc giả Việt Nam. Từ góc nhìn lịch sử - văn hóa, bài viết khảo sát và phân loại hệ thống các công trình biên soạn, khảo cứu, dịch thuật… liên quan đến lịch sử tư tưởng văn hóa, văn nghệ Trung Quốc của Nguyễn Hiến Lê. Qua trường hợp Nguyễn Hiến Lê, nghiên cứu góp phần làm rõ ý nghĩa của quá trình tiếp nhận và chuyển giao tư tưởng văn hóa, văn nghệ Trung Quốc ở Việt Nam trong thế kỷ XX. Kết quả nghiên cứu khẳng định Nguyễn Hiến Lê là học giả có đóng góp nổi bật cả về quy mô trước tác lẫn phương pháp nghiên cứu.

THẤU CẢM SINH THÁI TRONG "KHO BÁU MẶT TRỜI" CỦA MIKHAIL PRISHVIN

Vũ Thường Linh — 2026-08-10

Mikhail Prishvin là nhà văn đặc biệt trong lịch sử văn học Nga, người đã dành cả sự nghiệp để viết về thiên nhiên Nga. Qua từng trang viết của mình, nhà văn thể hiện sự am tường sâu sắc về thế giới tự nhiên, biến rừng Nga thành một sinh thể có hồn. Trong các tác phẩm của Prishvin, con người xuất hiện như một bộ phận của tự nhiên, là chỗ dựa tin cậy của thiên nhiên. Nhà văn gửi gắm vào những câu chuyện về thiên nhiên thông điệp triết học sâu sắc về cuộc sống, về mối liên kết giữa con người với thế giới tự nhiên. Bằng các phương pháp phân tích diễn ngôn, so sánh và liên ngành, bài viết tiếp cận văn xuôi Mikhail Prishvin từ góc nhìn phê bình sinh thái qua khảo sát tập truyện Kho báu mặt trời, nhằm làm rõ những biểu hiện của thấu cảm sinh thái trong sự gắn kết chặt chẽ giữa con người với thiên nhiên, khám phá những thông điệp sinh thái được gửi gắm trong tác phẩm, từ đó khẳng định phong cách sáng tạo của nhà văn.

SỰ ĐIỀU CHỈNH CHIẾN LƯỢC AN NINH CỦA HOA KỲ TẠI ẤN ĐỘ DƯƠNG – THÁI BÌNH DƯƠNG DƯỚI CHÍNH QUYỀN TRUMP 2.0

Nguyễn Hùng Vương — 2026-08-10

Bài viết phân tích sự điều chỉnh chiến lược an ninh của Hoa Kỳ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump 2.0 trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tiếp tục gia tăng, trật tự khu vực biến động sâu sắc và các vấn đề an ninh truyền thống đan xen ngày càng chặt chẽ với kinh tế, công nghệ, chuỗi cung ứng và năng lực kiểm soát các nguồn lực chiến lược. Trên cơ sở tiếp cận phân tích chính sách, phân tích hệ thống và tổng hợp tài liệu thứ cấp, bài viết cho thấy chính quyền Trump 2.0 có xu hướng tiếp tục nhấn mạnh cách tiếp cận “Nước Mỹ trên hết”, nhưng được triển khai trong một môi trường chiến lược phức tạp hơn so với nhiệm kỳ đầu. Theo đó, chiến lược an ninh của Hoa Kỳ không chỉ tập trung vào duy trì ưu thế quân sự và củng cố liên minh mà còn mở rộng sang các công cụ địa kinh tế, kiểm soát công nghệ, bảo vệ chuỗi cung ứng, cạnh tranh khoáng sản thiết yếu và tái định vị quan hệ với các đối tác khu vực. Sự điều chỉnh này vừa tạo sức ép đối với Trung Quốc nhưng cũng vừa làm gia tăng tính phân cực và bất định trong cấu trúc an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đối với Việt Nam, những biến động trên mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác với Hoa Kỳ trong các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, an ninh biển và chuỗi cung ứng, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức trong việc duy trì cân bằng chiến lược, bảo đảm tự chủ đối ngoại và hạn chế nguy cơ bị cuốn vào cạnh tranh nước lớn.

THƠ VÀ CHÂN LÝ: TỪ CHÂN TRỜI TRIẾT HỌC ĐẾN THỰC HÀNH PHÊ BÌNH

Nguyễn Thị Ngọc Diễm — 2026-08-10

Bài viết khảo sát nền tảng siêu hình học của các phương pháp phê bình thơ, từ tiền đề rằng mỗi cách đọc thơ đều ngầm chứa một lập trường triết học về ngôn ngữ và chân lý. Trên cơ sở đó, ba hệ hình - thơ như lời mặc khải, thơ như biểu đạt của chủ thể, và thơ như biến cố ngôn ngữ - được xác lập như những viễn tượng triết học về mối quan hệ giữa thơ và chân lý. Qua trường hợp thi phẩm “Nhạc” của Bích Khê, bài viết minh họa cách thức ba hệ hình soi sáng cùng một văn bản theo những hướng khác nhau, đồng thời cho thấy giới hạn nội tại của mỗi cách đọc. Từ đó, bài viết gợi mở thêm hướng tiếp cận cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và phê bình thơ ca, đặc biệt trong bối cảnh phê bình văn học Việt Nam đang có xu hướng tiếp cận liên ngành và đối thoại với tư tưởng triết học đương đại.

THÚC ĐẨY VĂN HÓA CHẤT LƯỢNG TRONG HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ SINH VIÊN: NGHIÊN CỨU TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Lâm Thanh Minh — 2026-08-10

Trong bối cảnh quản trị đại học định hướng phục vụ và chuyển đổi số, chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên ngày càng trở thành thành tố quan trọng của hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong và văn hóa chất lượng tại các cơ sở giáo dục đại học. Nghiên cứu này phân tích mối quan hệ giữa chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên, mức độ hài lòng của người học và việc phát triển văn hóa chất lượng tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (HCMUE). Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp khảo sát định lượng 24.247 lượt phản hồi của sinh viên chính quy giai đoạn 2020 - 2025 với tham vấn chuyên gia trong lĩnh vực quản trị và bảo đảm chất lượng giáo dục. Dữ liệu được thu thập bằng bảng hỏi thang đo Likert 5 mức độ, xây dựng trên cơ sở mô hình SERVQUAL và tiêu chí hỗ trợ người học của AUN-QA, sau đó được xử lý bằng thống kê mô tả và phân tích chuỗi thời gian theo khung cải tiến PDCA. Kết quả cho thấy mức độ hài lòng của sinh viên có xu hướng gia tăng ổn định; các dịch vụ thư viện, ký túc xá và tư vấn học tập được đánh giá tích cực, trong khi hỗ trợ nghề nghiệp, tài chính và mức độ tích hợp số vẫn cần tiếp tục cải thiện. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất ba nhóm giải pháp gồm chuẩn hóa quy trình hỗ trợ, phát triển năng lực đội ngũ và xây dựng hệ sinh thái dịch vụ số tích hợp. Nghiên cứu góp phần bổ sung minh chứng thực tiễn cho hoạt động bảo đảm chất lượng bên trong và phát triển văn hóa chất lượng trong giáo dục đại học Việt Nam.

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC TÍCH HỢP TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG

Nguyễn Đình Đại Dương — 2026-08-10

Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục, bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) cho giáo viên phổ thông đang chuyển dịch mạnh mẽ sang hình thức trực tuyến nhưng gặp rào cản về tính cá nhân hóa và tương tác sâu. Nghiên cứu này áp dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp khảo sát thực trạng thói quen sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) của 196 giáo viên tại thành phố Huế và thực nghiệm sư phạm kiểm chứng mô hình đề xuất. Kết quả khảo sát thực trạng cho thấy 84,1% giáo viên chỉ sử dụng AI ở mức độ tra cứu đơn giản, chưa khai thác cho các hoạt động tư duy bậc cao. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất mô hình lớp học đảo ngược tích hợp AI dựa trên khung TPACK gồm 3 giai đoạn: Chuẩn bị trực tuyến cá nhân hóa với GenAI; Học tập trực tuyến tương tác sâu; Tự hoàn thiện và đánh giá đồng đẳng. Kết quả thử nghiệm thực nghiệm từ tháng 01/2026 đến tháng 05/2026 cho thấy mô hình không chỉ nâng cao mức độ hài lòng của người học mà còn giúp nâng cao năng lực thiết kế sư phạm số của giáo viên.

TÂM LÝ NHÂN VẬT TỘI PHẠM TRONG TIỂU THUYẾT "SỰ IM LẶNG CỦA BẦY CỪU" CỦA THOMAS HARRIS TỪ GÓC NHÌN TÂM LÝ HỌC PHÂN TÍCH

Nguyễn Nhật Khoa — 2026-08-10

Sự im lặng của bầy cừu là tiểu thuyết nổi tiếng của Thomas Harris về hành vi và tâm lý tội phạm. Bài viết vận dụng tâm lý học phân tích của Carl Jung, tập trung vào hai khái niệm “mặt nạ” (persona) và “bóng âm” (shadow), để lý giải cơ chế hình thành và vận hành của hành vi phạm tội trong tác phẩm. Qua phân tích hai nhân vật trung tâm là Buffalo Bill và Hannibal Lecter, bài viết cho thấy tội ác không chỉ bắt nguồn từ chấn thương cá nhân mà còn gắn với sự lệch lạc trong quan hệ giữa ý thức và vô thức. Ở đó, “mặt nạ” không còn đơn thuần là lớp vỏ xã hội mà trở thành công cụ che giấu, thao túng; còn “bóng âm” không chỉ là phần bị dồn nén mà có thể chi phối trực tiếp, thậm chí hòa nhập vào bản ngã. Từ sự so sánh giữa Buffalo Bill và Hannibal Lecter, bài viết làm rõ hai mô hình tâm lý tội phạm khác nhau: một kiểu bị “bóng âm” áp đảo, dẫn đến hành vi mất kiểm soát (Buffalo Bill). Một kiểu ý thức hóa “bóng âm”, sử dụng nó như một quyền lực để kiểm soát và thao túng người khác (Hannibal Lecter).

ẢNH HƯỞNG CỦA TRUYỆN DANH NHÂN VIỆT NAM ĐỐI VỚI THIẾU NHI QUA HOẠT ĐỘNG TIẾP NHẬN VĂN HỌC: KHẢO SÁT TRƯỜNG HỢP "BÚP SEN XANH" CỦA SƠN TÙNG

Vũ Thị Lụa — 2026-08-10

Bài viết nghiên cứu ảnh hưởng của truyện danh nhân Việt Nam đối với thiếu nhi từ góc nhìn tiếp nhận văn học qua trường hợp Búp sen xanh của Sơn Tùng. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết tiếp nhận của Hans Robert Jauss và Wolfgang Iser, đặc biệt là khái niệm người đọc hàm ẩn, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích văn bản để làm rõ những khả năng tiếp nhận được kiến tạo trong tác phẩm. Kết quả cho thấy Búp sen xanh tái hiện bối cảnh lịch sử và văn hóa Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX thông qua tuổi thơ và quá trình trưởng thành của Nguyễn Sinh Côn. Tác phẩm góp phần bồi dưỡng nhận thức lịch sử và ký ức văn hóa dân tộc, đồng thời khơi gợi sự đồng cảm thông qua việc khắc họa nhân vật từ phương diện đời sống thường nhật và thế giới nội tâm. Các giá trị nhân văn cũng được gợi mở qua hành trình nhận thức và trưởng thành của nhân vật thay vì những diễn ngôn giáo huấn trực tiếp. Nghiên cứu góp phần bổ sung hướng tiếp cận truyện danh nhân Việt Nam từ góc nhìn tiếp nhận văn học.

NHẬN DIỆN TRUYỀN THUYẾT HẬU CHIẾN: MỘT DẪN NHẬP VỀ KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ MOTIF

Đàm Nghĩa Hiếu — 2026-08-10

Bài viết đặt vấn đề nhận diện truyền thuyết hậu chiến như một nhánh tự sự đặc thù của truyền thuyết đương đại Việt Nam. Xuất phát từ thực tế nhiều truyện kể về linh hồn người chết, báo mộng, hài cốt thất lạc, sự linh ứng, không gian thiêng và các thực hành tưởng niệm sau chiến tranh vẫn thường được nhìn như lời đồn hay chuyện ma, bài viết tiếp cận những tự sự này từ góc nhìn Folklore đương đại. Trên cơ sở hệ thống 48 truyền thuyết hậu chiến được sưu tầm tại thành phố Đà Nẵng hiện nay, trong mối liên hệ với vùng ký ức Quảng Nam - Đà Nẵng trước đây, bằng sự kết hợp giữa điền dã trực tiếp và điền dã ảo, bài viết không xác minh tính “có thật” của các yếu tố siêu nhiên, mà phân tích chúng như tư liệu tự sự, niềm tin và ký ức cộng đồng. Bằng việc nhìn lại các nghiên cứu về truyền thuyết, truyền thuyết đương đại, trải nghiệm siêu hình và ký ức hậu chiến, kết hợp với thao tác nhận diện thể loại, phân tích motif và diễn giải ý nghĩa văn hóa - xã hội, bài viết bước đầu đề xuất khái niệm truyền thuyết hậu chiến, xác định một số đặc điểm nhận diện và chỉ ra ba nhóm motif tiêu biểu. Đó là motif hồn trở về và giao tiếp với người sống; motif linh ứng/báo ứng và thiêng hóa không gian hậu chiến; motif báo mộng - chỉ dẫn - tìm kiếm/quy tập hài cốt. Qua đó, bài viết góp phần định danh và hệ thống hóa truyền thuyết hậu chiến trên các bình diện khái niệm, đặc điểm và motif, xem đây như một hình thức Folklore đang vận hành trong đời sống Việt Nam đương đại, đồng thời gợi mở khả năng tiếp cận nhánh tự sự này từ lăng kính ký ức tập thể.

NHỮNG ĐỐI CỰC ĐÔ THỊ TRONG TIỂU THUYẾT J-M. G. LE CLÉZIO

Lê Nguyễn Nguyên Thảo — 2026-08-10

Đô thị là một hình tượng hàm chứa những đối cực sâu sắc trong tiểu thuyết của J-M.G. Le Clézio, song tiếp cận đô thị như một hình tượng đặc thù trong sáng tác của nhà văn hiện còn hạn chế. Vận dụng khung lý thuyết liên ngành từ xã hội học đô thị (Simmel, Bauman), địa lý nhân văn (Tuan, Augé) và triết học thực hành (de Certeau), bài viết khảo sát bốn tiểu thuyết của Le Clézio đã được dịch sang tiếng Việt - Sa mạc, Điệp khúc cơn đói, Người đàn bà không danh tính, Bitna dưới bầu trời Seoul - để làm rõ những đối cực trong quan hệ xã hội, căn cước và thực hành sinh tồn của con người đô thị. Kết quả cho thấy đô thị vừa mở ra kết nối mới vừa gây đứt gãy quan hệ; nền quan hệ lỏng lẻo ấy khiến chủ thể rơi vào tình trạng tạm bợ về căn cước nhưng cũng trao cho họ cơ hội tự do tái định hình bản thân; và trong sinh tồn thường nhật, họ vừa tuân thủ logic duy lý của đô thị vừa tìm khoảng trống để kháng cự. Bài viết góp phần mở ra một hướng tiếp cận mới đối với sáng tác Le Clézio, đồng thời cho thấy tính thời sự trong nhãn quan đô thị của ông.

"VŨ THỊ TRINH LIỆT TỪ TÁN VĂN" TỪ GÓC NHÌN CẢI BIÊN

Hồ Ngọc Thiện — 2026-08-10

Bài viết này tìm hiểu khái quát về tác phẩm Vũ thị trinh liệt từ tán văn - một bài tán văn được viết theo thể song thất lục bát về câu chuyện của nhân vật Vũ Thị Thiết từ góc nhìn cải biên. Hiện nay, bài tán văn này chưa được phiên âm cũng như công bố. Trong sự đối thoại với Nam Xương nữ tử truyện, nếu trên phương diện thể loại, Vũ thị trinh liệt từ tán văn là sự chuyển dịch từ truyện truyền kì đến tán văn, mà kéo theo đó là những thay đổi trong cấu trúc tự sự nhằm nhấn mạnh bản chất linh thánh, thì trên phương diện hình tượng, tán văn lại trình hiện Vũ Thị Thiết như là Thánh Bà với xuất thân tiên nhân và công hạnh thần kì. Sau cùng, bài viết nhận định Vũ thị trinh liệt từ tán văn là một tác phẩm cải biên có giá trị đặc biệt vì đã góp một cái nhìn đậm chất tín ngưỡng - tôn giáo về nhân vật Vũ Thị Thiết nói riêng và câu chuyện của nhân vật nói chung.

THỰC TRẠNG TRẦM CẢM Ở HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ HUẾ

Kiều Công Phước Nguyên — 2026-08-10

Nghiên cứu khảo sát thực trạng trầm cảm của 409 học sinh THPT tại thành phố Huế bằng thang đo DASS-21. Kết quả sàng lọc ghi nhận 49,1% học sinh bộc lộ các mức độ triệu chứng trầm cảm từ nhẹ đến rất nặng; trong đó mức độ “Vừa” và “Rất nặng” chiếm tỷ trọng lớn nhất (lần lượt là 15,6% và 15,2%). Nghiên cứu xác lập sự phân hóa có ý nghĩa thống kê theo khối lớp (p=0,013), với học sinh lớp 10 bộc lộ mức độ tổn thương cao nhất (điểm trung bình đạt 15,19). Ngược lại, yếu tố giới tính không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê trong mẫu khách thể này (p=0,194). Những phát hiện này nhấn mạnh nhu cầu thiết lập mạng lưới sàng lọc và tham vấn tâm lý học đường sớm, đặc biệt ưu tiên nhóm học sinh mới chuyển cấp nhằm giảm thiểu các nguy cơ tổn thương sức khỏe tâm thần tại địa phương.

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SỬ DỤNG THUẬT NGỮ NGÔN NGỮ HỌC TIẾNG NGA CHO SINH VIÊN NGÀNH NGÔN NGỮ NGA

Lê Thị Trang — 2026-08-10

Bài báo nghiên cứu quá trình phát triển năng lực sử dụng thuật ngữ ngôn ngữ học tiếng Nga cho sinh viên Việt Nam ngành Ngôn ngữ Nga trong bối cảnh tiếp cận theo năng lực. Nghiên cứu kết hợp phương pháp định lượng và định tính, tiến hành khảo sát 89 sinh viên ngành Ngôn ngữ Nga Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng nhằm đánh giá thực trạng tiếp thu và sử dụng thuật ngữ trong học tập chuyên ngành. Kết quả cho thấy sinh viên gặp khó khăn chủ yếu ở ba phương diện: hình thức thuật ngữ, phân biệt ngữ nghĩa và khả năng vận dụng trong diễn ngôn học thuật. Đặc biệt, tồn tại khoảng cách rõ rệt giữa năng lực nhận biết và năng lực sử dụng thuật ngữ. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất mô hình giảng dạy theo hướng hệ thống - chức năng, bao gồm ba giai đoạn: hiểu khái niệm, phân tích hình thức và vận dụng trong hoạt động học thuật. Kết quả thực nghiệm bước đầu cho thấy mô hình này có hiệu quả tích cực trong việc nâng cao năng lực sử dụng thuật ngữ của sinh viên.